Fibrocistična bolest je stanje u dojkama koje opisujemo kao zrnasta ili granulirana struktura dojki (Mammary dysplasia; Benign breast disease). Ovo je najčešća benigna promena koja se javlja u preko 50% žena koje prilikom pregleda dojki imaju neujednačenu građu dojke.

Bolest se najčešce javlja u vidu osetljivosti i bola koji se ciklično ponavlja. Menstrualni ciklusi kod ovih žena su vrlo često umereno nepravilni ili su prisutni drugi znaci manjeg hormonalnog disbalansa.

Hormonski disbalans, narušena ravnoteža estrogena i progesterona, dovodi do promena u tkivu dojke, koje imaju zajednički naziv fibrocistična bolest. Ovakve promene se često javljaju ispod ili oko areole, kao i u spoljnje-gornjim kvadrantima dojke.

Pregledom ovakvog tkiva pod mikroskopom nakon biopsije (uzimanje uzorka tkiva) se otkriva, da se u mlečnim kanalićima odigrava bujanje ćelija koje ih oblažu sa unutrašnje strane. Tako dolazi do sužavanja ili zatvaranja mlečnih kanalića, što rezultira stvaranjem cističnih formacija unutar kanalića. U režnjevima dolazi do adenoze ili sklerozirajuće adenoze, što može davati sliku čvora u dojci. 

Kako bi se napravio red u dijagnostici i praćenju ovog problema postavljena je nova klasifikacija za bujanje ćelija koje se dešava u mlečnim kanalićima kod fibrocistične bolesti dojki. Po njoj, bujanje ćelija se deli na bujanje:

·         bez atipije ćelije

·        sa atipijom ćelije

Atipija nam služi kao pojam kojim opisujemo kako abnormalne ćelije izgledaju pod mikroskopom. Posmatrane pod mikroskopom, sve normalne ćelije nekog organa izgledaju vrlo slično. Ako neka ćelija među tim normalnim i zdravim izgleda drugačije, ona je atipična. Važno je da vaš ginekolog prati ovu atipiju jer ona može vremenom da preraste u zloćudnu.

Kategorije benignih promena u dojci nakon mikroskopskog pregleda tkiva su:

- promene bez bujanja ćelija : u više od 2/3 slučajeva

- promene sa bujanjem ćelija, bez atipije ćelija : u više od 1/4 slučajeva

- promene sa bujanjem ćelija, sa atipijom ćelija : u 4% slučajeva.

Na osnovu ovih podataka jasno je da u preko 9 od 10 slučajeva promena u dojkama nalazimo benigna stanja.

Atipično bujanje ćelija unutar kanalića, posebno ako kod žene postoji i porodična istorija raka dojke, povećava rizik od nastanka raka dojke.

Tretman fibrocistične bolesti dojke uključuje:

-  ishrana bogata voćem, povrćem i žitaricama, a siromašna masnoćama životinjskog i veštačkog porekla,

-  smanjeni unos soli u organizam,

- uzimanje vitamina E, B6 i drugih vitamina, nezasićenih masnih kiselina ( Omega 3 )

-  nošenje čvrstih grudnjaka,

-  izbegavanje preteranog unosa kofeina.

-  uzimanje lekova samo po preporuci vašeg ginekologa.